Horizon Europe 2026-2027 – strategiczne wsparcie dla sztucznej inteligencji w nauce
Program Horizon Europe na lata 2026-2027 dysponuje budżetem 14 mld euro, z czego znacząca część przeznaczona jest na rozwój bezpiecznej i zaufanej sztucznej inteligencji wykorzystywanej w kluczowych sektorach nauki i przemysłu. Priorytetem jest wspieranie etycznych zastosowań AI, które przyczyniają się do postępu w dziedzinach takich jak zaawansowane materiały, rolnictwo czy zdrowie. W ramach programu realizowane są konkursy i inicjatywy nakierowane na tworzenie rozwiązań opartych na wyjaśnialnej sztucznej inteligencji (XAI), co pozwala na budowanie modeli o matematycznych podstawach i pełnej przejrzystości.
Jakie projekty dominują w obszarze AI w Horizon 2026?
Kluczową rolę odgrywają interdyscyplinarne projekty łączące AI z najnowszymi technologiami naukowymi i przemysłowymi. Przykładem jest HyperXAI – projekt finansowany grantem przekraczającym 870 tys. euro, skupiający się na rozwoju wyjaśnialnej AI opartej na algebrze wyższych rzędów. HyperXAI łączy ekspertów z 9 państw na 4 kontynentach, tworząc innowacyjne rozwiązania dedykowane medycynie i inżynierii. Równie istotną inicjatywą jest GenAI4EU, której budżet wynosi około 700 mln euro i która integruje generatywną AI w sektorach strategicznych, m.in. w opiece zdrowotnej, poprzez zastosowanie multimodalnych rozwiązań w obrazowaniu medycznym.
Bezpieczeństwo i etyka AI – jakie wyzwania i rozwiązania przewiduje Horizon?
Bezpieczna AI to fundament realizowanych projektów. Program dedykuje ponad 56 mln euro na kwestie związane z cyberbezpieczeństwem AI, z czego 21,2 mln euro jest przeznaczone na tworzenie odpornych na manipulacje danych i ataki modeli. Kluczowe technologie to detekcja anomalii w czasie rzeczywistym, federacyjne uczenie maszynowe umożliwiające trenowanie modeli bez konieczności centralizacji danych oraz kryptografia postkwantowa, która zabezpiecza komunikację i dane przed przyszłymi zagrożeniami. Projekty takie jak HyperXAI tworzą standardy zgodne z regulacjami UE, w tym z nadchodzącym AI Act, co zwiększa zaufanie do stosowanych rozwiązań i umożliwia ich implementację w sektorach medycznym i przemysłowym.
Jak AI wspiera cele zrównoważonego rozwoju i neutralności klimatycznej?
Program Horizon Europe aktywnie wspiera dekarbonizację i ekologiczne technologie, inwestując ponad 540 mln euro w Clean Industrial Deal – inicjatywę promującą czyste technologie przemysłowe z wykorzystaniem AI. Sztuczna inteligencja pozwala na optymalizację procesów produkcyjnych, zwiększenie efektywności energetycznej oraz redukcję emisji szkodliwych substancji. Dzięki zaawansowanym algorytmom AI możliwe jest także przewidywanie awarii i problemów, co ogranicza straty surowcowe i zwiększa odporność systemów przemysłowych na zakłócenia.
Jakie wydarzenia i konkursy kształtują debatę o AI w nauce?
Ważnym momentem roku 2026 będzie Szczyt AI w Nauce, planowany na październik, oraz Europejski Miesiąc Innowacji AI. Oba wydarzenia stanowią platformę wymiany doświadczeń i prezentacji najnowszych osiągnięć w dziedzinie sztucznej inteligencji. Konkurs AI in Science z budżetem 90 mln euro mobilizuje naukowców i innowatorów do tworzenia projektów etycznych i przełomowych technologii, które mają realny wpływ na rozwój nauki. Nabory projektów w obszarze zdrowia AI trwają do września 2026, a pilotaże zaplanowano na II i III kwartał 2026 roku.
Podsumowanie – dlaczego AI w Horizon 2026 to przełom dla nauki i przemysłu?
Program Horizon Europe 2026-2027 to jedna z największych i najbardziej kompleksowych inicjatyw wspierających rozwój bezpiecznej, wyjaśnialnej i zaufanej sztucznej inteligencji w Europie. Inwestycje na poziomie kilkuset milionów euro umożliwiają realizację projektów, które łączą zaawansowaną matematykę, etykę i praktyczne zastosowania w medycynie, energetyce, przemyśle i rolnictwie. AI staje się nie tylko narzędziem innowacji, ale również gwarantem odpowiedzialnego rozwoju z poszanowaniem wartości europejskich i wymogów prawnych. Projekty takie jak HyperXAI czy GenAI4EU pokazują, że AI może być fundamentem nowych standardów badawczych i przemysłowych, a nadchodzące wydarzenia oraz konkursy dodatkowo wzmacniają rozwój tego dynamicznego sektora.